MỒNG 1 TẾT

TẾT NGUYÊN ĐÁN

Lm. Gioan Nguyễn Văn Ty SDB

  Nhập đề:

‘Tết’ là do chữ ‘Tiết’ (節) mà thành. ‘Tiết’ có thể được hiểu như khí trời, như sự chuyển vận của trời đất vũ trụ: thời tiết. ‘Nguyên Đán’ có gốc chữ Hán (), ‘nguyên’ có nghĩa là ‘khởi đầu’ hay sơ khai, và ‘đán’ có nghĩa là buổi sáng sớm. Mọi người Á Đông nói chung, và người Việt chúng ta nói riêng, đều mong muốn những ngày đầu năm mới phải làm một cuộc trở về với những nguyên lý căn bản nhất của trời đất vạn vật thuở ban sơ. Mà nguyên lý nền tảng và căn bản nhất của càn khôn được xác định là sự hòa hợp tuyệt diệu (harmony) giữa các nhân tố vũ trụ cơ bản: Thiên Địa Nhân. Nói cách khác, con người cần tìm được sự hòa hợp với Trời, với Vạn Vật muôn loài và với Tha Nhân đồng lnữa. Điều này đã được Hồn Việt cụ thể hóa qua câu ca dao mộc mạc nhưng không kém phần sâu sắc sau đây:

Mồng một tết Cha

Mồng hai tết Mẹ

Mồng ba tết Thầy

          Cha là tượng trưng cho Trời – Thiên. Ki-tô hữu chúng ta quá quen thuộc với hình ảnh Thiên Chúa là Cha. Mẹ tượng trưng cho Đất – Địa, ‘đất mẹ’ nuôi dưỡng. Thầy tượng trưng cho mọi mối tương quan xã hội ràng buộc giữa người với Người – Nhân, một mối tương quan mà không ai không cần cho sự phát triển của mình (nhất tự vi sư). Ba ngày đầu năm chính là dịp quan trọng để mỗi người và toàn xã hội tái lập lại các mối giao hòa nguyên thủy. Tết Nguyên Đán chính là những ngày của Thiên Địa Nhân giao hòa vậy.

Mồng một: Tân Niên

Suy niệm Tin Mừng Mt 6:25-34

 Lm. Gioan Nguyễn Văn Ty SDB

Hòa hợp với Thiên Chúa (Thiên-Nhân giao hòa)

           Đọc đoạn Tin Mừng vẫn thường được chúng ta gán cho cái tiêu đề‘Tin tưởng vào Chúa Quan Phòng’ trong bầu khí linh thiêng của ngày tân niên, người Công Giáo Việt Nam sẽ nhận ra ngay một chân lý: Đức Giê-su rõ ràng đang nhắc nhở tới việc tái lập trở lại sự hòa hợp nguyên thủy giữa con người với Thiên Chúa, sự hòa hợp tuyệt diệu mà sách Sáng Thế chương 3 cho thấy đã từ lâu bị tội lỗi phá hủy tận căn.

          Sự hòa hợp hình như vẫn còn tồn tại trong trời đất, vẫn là một qui luật mà vạn vật luôn tuân theo; chim đồng cỏ nội vẫn sống theo qui luật đó tự ngàn đời. Ngày nay người ta gọi đó là định luật thiên nhiên hay cân bằng sinh thái. Đức Giê-su đã chỉ cho thấy cội nguồn của tình trạng hòa hợp này chính là Cha trên trời; “Cha anh em vẫn nuôi chim trời không gieo không gặt… mặc cho hoa huệ ngoài đồng không dệt tơ kéo sợi”. Điều này chứng tỏ sự bon chen lo lắng của nhân tình thế thái chính là biểu hiện sự mất hòa hợp sâu sắc giữa Nhân với Thiên. Lúc khởi đầu sự hòa hợp này thật kỳ diệu, “Thiên Chúa sáng tạo con người theo hinh ảnh mình, Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh Thiên Chúa” (St 1:27). Đó là tình trạng lý tưởng của lúc khởi nguyên nơi vườn địa đàng, ‘Đức Chúa là Thiên Chúa đem con người đặt vào vườn Ê-đen… và chúc lành cho họ’ (St 2:15). Tội nguyên tổ và tội lỗi con người, theo lối nhìn hòa hợp của người Á Đông (khác hẳn với lối nhìn nặng tính luật pháp của người phương tây, nhất là xã hội Rô-ma) không ngừng hủy hoại sự hòa hợp trời đất, không riêng gì giữa Nhân với Thiên, mà cả giữa Nhân với Địa, thậm chí cả giữa Nhân với Nhân nữa. Như thế tin tưởng vào Chúa quan phòng, hay tiếp nhận ơn cứu độ, hay xây dựng niềm tin Ki-tô hữu sẽ được Hồn Việc chúng ta hiểu như một cuộc trở về với sự hòa hợp nguyên thủy. “Anh em đừng lo lắng tự hỏi: ta sẽ ăn gì uống gì, hay mặc gì đây? Cha anh em trên trời thừa biết anh em cần tất cả những thứ đó”.

Hiểu như thế ta sẽ nhận ra Tin Mừng hàm chứa một nội dung thật sâu sắc: nhờ vào tình thương cứu độ của Đức Giê-su mà sự giao hòa (tức là tái lập sự hòa hợp hoàn hảo) giữa Thiên và Nhân được tái lập trở lại. Đức Giê-su chính là A-dam mới khai sinh một Nhân mới hoàn toàn hòa hợp với Thiên. Sự hòa hợp lần này không dựa trên bản chất hoàn hảo của nhân, nhưng trên tình yêu nhân ái cứu độ của Thiên. Phao-lô đề cập tới điều này trong ngôn ngữ và văn hóa Thánh Kinh như sau: “Nhờ đức tin chúng ta được bình an với Thiên Chúa, nhờ Đức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta… mở lối chi chúng ta vào hưởng ân sủng của Thiên Chúa” (Rm 5:1-2).

Ngày đầu năm, người Công Giáo Việt Nam không chỉ cầu phúc xin Chúa chúc phúc lành cho năm mới được an lành, không chỉ phó thác tin tưởng nơi Chúa quan phòng để cuộc sống mình được bảo đảm ấm no; nhưng điều mà họ thực sự mong muốn là làm sao mối tương quan Thiên – Nhân được hòa hợp hơn nữa. Nói cách khác điều họ ước nguyện và quyết tâm thực hiện trong năm mới là xây dựng cho được mối tương quan hai chiều, và ra sức củng cố cho nó ngày càng thêm bền vững. Chúa Trời quan tâm và thuận với nhân hơn (điều này đã được bảo đảm qua mầu nhiệm nhập thể và thập giá của Đức Ki-tô), trong khi chính con người cũng phải ra sức quan tâm và thuận với Thiên hơn. Điều này được người Do Thái Cựu Ước diễn tả như thiết lập hay tái lập một giao ước hoàn hảo và bền chặt hơn với Đức Chúa Gia-vê, còn người Công Giáo Việt Nam chúng ta, trong văn hóa Thiên Địa Nhân, sẽ hướng hồn về một mối tương quan hòa hợp hơn nữa với Thiên Chúa là Cha, điều mà chúng ta quen gọi là ‘thuận theo Thánh Ý Chúa’. Chúng ta muốn có thiên thời (hay đúng hơn ‘Thiên thời’), chứ không phải là nhân thời, trong bất kỳ tình huống nào, cho dầu là thuận lợi hay trái nghịch, trong năm mới cũng như trong suốt cuộc sống chúng ta.

Mồng một đầu năm, Hồn Việt cùng nhau dành thời giờ để tận hưởng sự giao thoa tuyệt diệu giữa Thiên Chúa nhân lành và loài người tội lỗi chúng ta!

Lạy Chúa là Cha chúng con, Đức Giê-su làm người đã muốn luôn được thuận với Cha trong mọi sự và trong suốt cuộc đời. Ngay từ ngày đầu của năm mới này, con muốn và quyết tâm đi vào mối tương quan Thiên – nhân hòa hợp với Cha. Về phần Cha thì đã quá rõ, qua thập giá Đức Ki-tô, con biết rằng mối tương quan Cha dành cho con sẽ luôn là giao hòa bất chấp sự yếu hèn của con. Về phần con, con quyết tâm xây dựng và củng cố sự hòa hợp với Cha nhân ái, cũng chính nhờ thập giá Đức Ki-tô, bất chấp những giới hạn và tội lỗi của mình. Xin giúp con trong năm mới này biết gia tăng sự hòa hợp với Cha qua việc đón nhận và đi sâu vào lòng từ ái xót thương của Cha ngày càng sâu sắc và trọn vẹn hơn. A-men

Từ khoá:

Bài viết liên quan Suy niệm Hằng Ngày