NGÀY 28 THÁNG 1: THÁNH TÔMA AQUINÔ

28 – 1: THÁNH TÔMA AQUINÔ

Linh mục, Tiến sĩ Hội Thánh, 1225-1274

Lm. Đaminh Phạm Xuân Uyển SDB

Ngay trong ca Nhập lễ, lễ thánh mục tử có viết: ”Ta sẽ cho xuất hiện một tư tế trung thành để phục vụ Ta. Người ấy sẽ hành động theo như lòng và ý muốn của Ta”( I Sm 2, 35). Thánh Tôma Aquinô là mẫu mực của lời Chúa .

MỘT VỊ THÁNH LỖI LẠC

Thánh Tôma Aquinô sinh năm 1225 tại thành Naples Ý Ðại Lợi trong một gia đình phú quí và đạo hạnh. Ngài được hấp thụ một nền đạo đức sâu sắc, đặt căn bản trên đức tin và giáo lý chân chính của Chúa Giêsu và các Tông đồ. Cha của Tôma là lãnh chúa đảo Aquinô. Tuy danh vọng cao vời, nhưng gia đình cha mẹ của thánh nhân luôn biết kính sợ Chúa và giáo dục con cái theo luật Chúa và Giáo hội. Nhờ thế, thánh Tôma Aquinô đã sớm tiến tới trong đàng nhân đức, có một đức tin sắt đá và một nền học vấn uyên thâm để có thể hiểu và giải đáp được những vấn nạn trong xã hội cũng như những giải đáp cho thời đại đang tiến bộ. Trong quá trình theo học, Tôma được gửi học ở tu viện Cassino do các cha Bênêđitô điều khiển. Một biến cố chính trị đưa đến việc giải tán tu viện sau 9 năm thánh nhân đã theo học với các cha Bênêđitô. Sau đó, thánh nhân lại tiếp tục học ở Naples, nơi đây thánh nhân có dịp tiếp xúc với các cha dòng Ðaminh, Tôma say mê với lý tưởng sống cho người nghèo và làm việc trí thức để truyền bá cho những người khác chân lý, lý tưởng mà ngài đã nghiền gẫm, đã suy nghĩ. Lý tưởng của thánh Ðaminh đã đánh động ngài tới tận căn, nên ngài đã quyết định xin vào dòng thánh Ðaminh vào năm 1244. Việc này làm phật ý thân mẫu thánh Tôma vì bà luôn muốn Tôma làm tu viện trưởng Cassino. Thân mẫu của Tôma quyết định bắt Tôma về giam trong gia đình và dùng mọi mưu kế để cho Tôma trở về thế gian. Mọi mưu chước của mẹ đều bị thất bại. Sau cùng trong cơn mù quáng tột độ, bà đã dùng một cô gái trắc nết để quyến rũ thánh nhân, vì bà hy vọng Tôma sẽ bị ngã gục. Nhưng ý Chúa nhiệm mầu, Tôma đã chiến thắng, đuổi cô gái hư ra khỏi nơi ngài ở. Chúa đã yêu thương ngài, sai thiên thần đến cột giây trinh khiết cho ngài để biểu tỏ sự chiến thắng của ngài, đúng như lời sách đệ nhị luật đã viết: ”Chúa ấp ủ và lo dưỡng dục Tôma, luôn gìn giữ chẳng khác nào con ngươi mắt Chúa”( Ðnl 32, 10 ). Với ý chí sắt đá, lòng tin tưởng tuyệt đối vào Chúa, thân mẫu ngài đành để ngài trốn về lại tu viện. Thánh Tôma lúc đó được thụ huấn với thánh Albertô, một học giả uyên bác, nổi tiếng thời đó. Năm 27 tuổi, thánh Tôma đã trở thành giảng sư đại học với một kiến thức uyên bác có thể hướng dẫn được giới trí thức đang say mê triết học Hy Lạp ngoại giáo. Ngài đã viết bộ” Tổng luận Thần học” đầy giá trị, để lại cho Giáo hội và hậu thế. Ngài nói ngài đã múc tất cả sự khôn ngoan nơi Chúa Giêsu qua suy niệm và cầu nguyện để viết nên: “ Tổng luận Thần học này.’’

CHÚA VÀ GIÁO HỘI THƯỞNG CÔNG NGÀI

Ngài qua đời lúc mới có 49 tuổi, cái tuổi đang sung sức và việc dạy học đang nổi tiếng vào năm 1274. Ðức Thánh Cha Gioan XXII phong ngài lên bậc Hiển thánh năm 1328. Năm 1567, Ðức Giáo Hoàng Piô V lại cất nhắc ngài lên bậc Tiến sĩ Hội Thánh với tước hiệu: ”Tiến sĩ Thiên thần “. Năm 1880, Ðức Thánh Cha Lêo XIII đặt ngài làm quan thầy các trường Công giáo.

Thông điệp và tính thời sự

Thánh Tôma Aquinô được gọi là “Tiến sĩ Thiên thần”, cũng được gọi là “Người khôn ngoan trên tất cả các thánh và người thánh nhất trên các kẻ khôn ngoan”. Lời cầu nguyện riêng công nhận Thiên Chúa đã tạo ngài “thành một mẫu gương kỳ diệu trong việc tìm kiếm một đời sống thánh thiện và tình yêu với khoa học thánh”.

Khao khát sự thánh thiện từ khi còn thơ bé, ngài thực tập một kỷ luật nghiêm khắc trong suốt cuộc đời, đặt việc cầu nguyện và chiêm ngắm trên hết. Theo gương Chúa Giêsu là mục tiêu đời sống của mình. Trong một lần đối thoại hàng ngày với Đức Giêsu, ngài đã nghe Thầy Chí Thánh dạy: “Tôma, ngươi đã viết nhiều điều tốt đẹp về Ta, ngươi muốn ta thưởng gì cho ngươi ? – Lạy Chúa, không gì cả, ngoài chính Ngài.”

Đấng chịu đóng đinh vào Thập giá là quyển sách mà thánh nhân rút mọi nguồn khoa học của mình, ngài nói: “Người ta chỉ chuyển đạt cho kẻ khác điều mà người ta đã suy niệm”. Trong một cuộc thảo luận về kinh Tin Kính, thánh nhân động viên các học sinh của mình: “… Không một mẫu gương nhân đức nào mà lại thiếu vắng Thập tự. Nếu anh muốn tìm một gương bác ái… một gương kiên nhẫn… một gương khiêm nhường, hãy nhìn cây Thánh Giá”. Chúa luôn là Đấng được phục vụ, là Đấng đầu tiên được yêu mến. Câu đáp của kinh Benedictus: “Thánh Tôma yêu Người trong kinh nguyện, trong lao động và trong sự tìm kiếm chân lý.” Thánh Tôma Aquinô luôn tìm chân lý, nhưng rất nhân từ, ngay với kẻ thù. Peckham, giáo sư dòng thánh Phanxicô, đánh giá thánh Tôma “một người tranh luận tuyệt vời, nhưng vẫn luôn nghiêm khắc, đạo đức và nhân ái trong khi tranh luận”.

“Tình yêu đối với khoa học thánh” thúc đẩy thánh Tôma trước hết học Thánh Kinh; ngài đã viết nhiều tập giải thích Thánh Kinh: Về các Ngôn sứ, về nhiều sách Thánh, không kể đến quyển “Sợi xích vàng” hay là quyển thu tập các tác phẩm Giáo phụ về đoạn giải thích Thánh Kinh. Chống lại thuyết Averroisme đang lan tràn, tác phẩm của thánh Tôma là một cố gắng lớn để kiến tạo giáo lý Kitô giáo, hòa hợp giữa đức tin và lý trí, các tín điều Kitô giáo với lý thuyết của Aristote.

Tác phẩm vĩ đại của thánh Tiến sĩ Thiên thần được tô vẽ trong một bức tranh mà người ta có thể chiêm ngắm trong Thánh đường Santa Maria Novella ở Firenza (Chiến thắng của sự khôn ngoan: Thế kỷ thứ XIII). Giữa bức tranh, thánh Tôma ngồi, cầm quyển sách đang mở và người ta đọc được hàng chữ: Tôi cầu nguyện và Chúa đã ban sự khôn ngoan cho tôi. Tôi van xin, Thần trí khôn ngoan đến với tôi. Tôi ưa thích Thần trí này hơn mọi ngai vàng hay vương trượng; bên cạnh sự khôn ngoan này, tôi không coi sự giàu sang là cái gì cả”. (Kn 7,7-8)

Theo thánh Tôma Aquinô, sự khôn ngoan là điều kiện của cả tình yêu, chỉ vì, theo ngài, “sự hạnh phúc của một tạo vật có lý trí được tìm thấy trong sự khôn ngoan”.

Từ khoá:

Bài viết liên quan Lễ về Chư Thánh