THỨ NĂM TUẦN THÁNH

THỨ 5 TUẦN THÁNH

Lễ Tiệc Ly

Bài Ðọc I: Xh 12, 1-8. 11-14

“Những chỉ thị về bữa Tiệc Vượt qua”.

Trích sách Xuất Hành.

Trong những ngày ấy, Chúa phán cùng Môsê và Aaron ở đất Ai-cập rằng: Tháng này các ngươi phải kể là tháng đầu năm, tháng thứ nhất. Hãy nói với toàn thể cộng đồng con cái Israel rằng: “Mùng mười tháng này, ai nấy phải bắt một chiên con, mỗi gia đình, mỗi nhà một con. Nếu nhà ít người, không ăn hết một con chiên, thì phải mời người láng giềng đến nhà cho đủ số người để ăn một con chiên. Chiên đó không được có tật gì, phải là chiên đực, được một năm. Có bắt dê con cũng phải làm như thế. Vậy phải để dành cho đến ngày mười bốn tháng này, rồi vào lúc chập tối, toàn thể cộng đồng con cái Israel sẽ giết nó, lấy máu bôi lên khung cửa những nhà có ăn thịt chiên. Ðêm ấy sẽ ăn thịt nướng với bánh không men và rau đắng. Phải ăn như thế này: Phải thắt lưng, chân đi dép, tay cầm gậy và ăn vội vã: vì đó là ngày Vượt Qua của Chúa. Ðêm ấy Ta sẽ đi qua xứ Ai-cập, sẽ giết các con đầu lòng trong xứ Ai-cập, từ loài người cho đến súc vật, và Ta sẽ trừng phạt chư thần xứ Ai-cập: vì Ta là Chúa. Máu bôi trên nhà các ngươi ở, sẽ là dấu hiệu; và khi thấy máu, Ta sẽ đi qua mà tha cho các ngươi, và các ngươi sẽ không bị tai ương tác hại khi Ta giáng hoạ trên xứ Ai-cập. Các ngươi hãy ghi nhớ ngày ấy, làm lễ tưởng niệm, và phải mừng ngày đó trọng thể kính Thiên Chúa. Các ngươi sẽ lập lễ này để mừng vĩnh viễn muôn đời”.

Ðó là lời Chúa.

Ðáp Ca: Tv 115, 12-13. 15-16bc. 17-18

Ðáp: Chén chúc tụng là sự thông hiệp Máu Chúa Kitô (x. 1 Cr 10, 16).

Xướng: 1) Tôi lấy gì dâng lại cho Chúa để đền đáp những điều Ngài ban tặng cho tôi? Tôi sẽ lãnh chén cứu độ, và tôi sẽ kêu cầu danh Chúa. – Ðáp.

2) Trước mặt Chúa, thật là quý hoá cái chết của những bậc thánh nhân Ngài. Con là tôi tớ Ngài, con trai của nữ tỳ Ngài, Ngài đã bẽ gãy xiềng xích cho con. – Ðáp.

3) Con sẽ hiến dâng Chúa lời ca ngợi làm sinh lễ, và con sẽ kêu cầu danh Chúa. Con sẽ giữ trọn lời khấn xin cùng Chúa, trước mặt toàn thể dân Ngài. – Ðáp.

Bài Ðọc II: 1 Cr 11, 23-26

“Mỗi khi anh em ăn và uống, anh em loan truyền việc Chúa chịu chết”.

Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Cô-rintô.

Anh em thân mến, phần tôi, tôi đã lãnh nhận nơi Chúa điều mà tôi đã truyền lại cho anh em, là Chúa Giêsu trong đêm bị nộp, Người cầm lấy bánh và tạ ơn, bẻ ra và phán: “Các con hãy lãnh nhận mà ăn, này là Mình Ta, sẽ bị nộp vì các con: Các con hãy làm việc này mà nhớ đến Ta. Cùng một thể thức ấy, sau bữa ăn tối, Người cầm lấy chén, và phán: “Chén này là Tân ước trong Máu Ta; mỗi khi các con uống, các con hãy làm việc này mà nhớ đến Ta”. Vì mỗi khi anh em ăn bánh và uống chén này, anh em loan truyền việc Chúa chịu chết, cho tới khi Chúa lại đến”.

Ðó là lời Chúa.

Câu Xướng Trước Phúc Âm: Ga 13, 34

Chúa phán: “Thầy ban cho các con một giới răn mới, là các con hãy yêu thương nhau, như Thầy đã yêu thương các con”.

Phúc Âm: Ga 13, 1-15

“Ngài yêu thương họ đến cùng”.

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.

Trước ngày Lễ Vượt Qua, Chúa Giêsu biết đã đến giờ Mình phải bỏ thế gian mà về cùng Chúa Cha, Người vốn yêu thương những kẻ thuộc về mình còn đang ở thế gian, thì đã yêu thương họ đến cùng. Sau bữa ăn tối, ma quỷ gieo vào lòng Giuđa Iscariô, con Simon, ý định nộp Người. Người biết rằng Chúa Cha đã trao phó mọi sự trong tay mình, và vì Người bởi Thiên Chúa mà đến và sẽ trở về cùng Thiên Chúa. Người chỗi dậy, cởi áo, lấy khăn thắt lưng, rồi đổ nước vào chậu; Người liền rửa chân cho các môn đệ và lấy khăn thắt lưng mà lau. Vậy Người đến chỗ Simon Phêrô, ông này thưa Người rằng: “Lạy Thầy, Thầy định rửa chân cho con ư?” Chúa Giêsu đáp: “Việc Thầy làm bây giờ con chưa hiểu, nhưng sau sẽ hiểu”. Phêrô thưa lại: “Không đời nào Thầy sẽ rửa chân cho con”. Chúa Giêsu bảo: “Nếu Thầy không rửa chân cho con, con sẽ không được dự phần với Thầy”. Phêrô liền thưa: “Vậy xin Thầy hãy rửa không những chân con, mà cả tay và đầu nữa”. Chúa Giêsu nói: “Kẻ mới tắm rồi chỉ cần rửa chân, vì cả mình đã sạch. Tuy các con đã sạch, nhưng không phải hết thảy đâu”. Vì Người biết ai sẽ nộp Người nên mới nói: “Không phải tất cả các con đều sạch đâu”.

Sau khi đã rửa chân cho các ông, Người mặc áo lại, và khi đã trở về chỗ cũ, Người nói: “Các con có hiểu biết việc Thầy vừa làm cho các con chăng? Các con gọi Ta là Thầy và là Chúa thì phải lắm, vì đúng thật Thầy như vậy. Vậy nếu Ta là Chúa và là Thầy mà còn rửa chân cho các con, thì các con cũng phải rửa chân cho nhau. Vì Thầy đã làm gương cho các con để các con cũng bắt chước mà làm như Thầy đã làm cho các con”.

Ðó là lời Chúa

SUY NIỆM 1

 Yêu thương đến cùng

Lm Gioan Nguyễn Văn Ty SDB

 Tông đồ Gio-an khẳng định: giờ Đức Giê-su ra đi chịu chết chính là đỉnh điểm (kairos) đời sống của Con Người (xem Ga 12:27-34). Đó là thời điểm và cách thức mà Giê-su – Cứu Chúa có thể diễn đạt tình yêu của Thiên Chúa cách trọn vẹn nhất: “Người vẫn yêu thương những kẻ thuộc về mình còn ở thế gian, và Người yêu thương họ đến cùng”. Tình yêu đó sẽ ôm ấp mọi con người, không loại trừ bất luận người nào; trong trường hợp cụ thể này, nó ôm lấy luôn cả Giu-đa lẫn Phê-rô, những kẻ đang rắp tâm phản bội hoặc đã yếu đuối bội phản Thầy. Tình yêu Thiên Chúa bao dung và rộng mở vượt qua mọi biên giới; nhưng vấn đề chính ở đây lại là: liệu người ta có sẵn lòng đón nhận tình yêu đó hay không. Vấn đề này về mặt lý thuyết xem ra rất đơn giản, nhưng trên thực tế lại không dễ dàng được chấp nhận đâu. Câu chuyện Gio-an tường thuật trong bài Tin Mừng hôm nay là một minh họa rất sắc nét: trước khi lên đường đi chịu chết Đức Giê-su đã cúi xuống rửa chân cho các môn đệ. Điều xảy ra vào cá biệt buổi chiều hôm đó, tuy rằng nó cũng có thể tiếp tục xảy ra cho bất cứ ai, ở bất cứ đâu và vào bất luận thời đại nào!

Trong tấn kịch này, vai diễn Phê-rô có phần nổi trội! Phản ứng của ông có thể là hoàn toàn riêng tư; nhưng chắc chắn nó cũng biểu lộ thái độ chung mà nhiều môn đệ khác (và cả chúng ta ngày nay nữa) cũng sẽ chia sẻ: “Thầy mà lại rửa chân cho con sao? Không đời nào con chịu đâu!” Phản ứng này hoàn toàn hợp lý: vì làm sao người môn đệ có thể để cho ông thầy cúi xuống rửa chân cho mình? Nếu Đức Giê-su không lên tiếng hầu như ép buộc, “nếu Thầy không rửa chân cho anh, anh sẽ chẳng được vào chung phần với Thầy” thì có lẽ Phê-rô sẽ chẳng bao giờ chịu chấp nhận…, và các môn đệ khác cũng thế thôi.

Thế đấy, tin và chấp nhận một Thiên Chúa khiêm hạ tới độ hủy mình ra không không, chỉ vì yêu thương tôi – một con người tội lỗi thấp hèn, là điều không dễ chút nào! Tôi dễ dàng chấp nhận một Thiên Chúa uy nghi cao cả đòi buộc tôi phải giữ điều này hay phải tránh điều nọ; một Thiên Chúa truyền phán mệnh lệnh; một Thiên Chúa thưởng phạt công minh…, nói chung một Thiên Chúa bề trên, kẻ cả; nhưng tôi lại không thể chấp nhận nổi một Thiên Chúa đặt mình dưới cả tôi, trở nên thấp hèn hơn tôi, và sẵn sàng bị tước đoạt tất cả… một Thiên Chúa ngồi chiếu dưới chỉ để yêu thương tôi mà thôi! Tôi đã chẳng luôn sẵn có khuynh hướng tôn thờ kính sợ Thiên Chúa, nhưng lại rất ái ngại đi sâu hơn nữa vào ‘lòng thương xót đến cùng’ của Người hay sao? Xét cho cùng thì tôi vẫn thấy ‘thái độ kính sợ Đức Chúa’ của mọi tôn giáo nói chung và Cựu Ước nói riêng vẫn dễ chấp nhận, hơn là tinh thần tự hủy của Tân Ước, như Đức Ki-tô Giê-su đã từng thể hiện trên Thập Giá. Thiết tưởng đây mới chính là ‘cớ vấp phạm’ lớn nhất của Thập Giá mà Phao-lô đã từng đề cập tới, ngay cả đối với những người xưng mình là Ki-tô hữu (tức người có đạo), chứ không chỉ người ngoại giáo.

Thế nhưng, đối với Đức Ki-tô, thì ‘cớ vấp phạm” ấy lại là điều kiện tiên quyết của Tin Mừng (conditio sine qua non), “nếu Thầy không rửa chân cho anh, anh sẽ chẳng được vào chung phần với Thầy”. Câu này là một khẳng định chứ không phải một lời khuyên, lời mời chung chung! Và ‘chung phần với Thầy’ chính là tham gia vào cái thứ tình yêu độc nhất vô nhị mà chỉ một mình Thiên Chúa trong Đức Ki-tô Giê-su Thập Giá mới có thể có: yêu thương đến cùng, yêu tới độ hủy bỏ mình ra như không, đặt mình vào chỗ rốt hết trong thiên hạ hầu có thể trao ban và phục vụ.

Thiết nghĩ: ít ai trong chúng ta (kể cả các linh mục, tu sĩ) đã không vấp phạm về điều này ít là một lần trong đời. Lấy một thí dụ nhỏ: có ai trong chúng ta đã từng nghĩ rằng các việc bác ái mình làm nhiều khi thật nông cạn, và chẳng Tin Mừng tí nào! Bao lâu ta còn chưa chịu để cho Chúa ‘rửa chân’ cho, bấy lâu ta còn thi hành một thứ bác ái trịch thượng của bậc kẻ cả, phục vụ đấy nhưng ta phải giữ thế thượng phong của kẻ ban phát. Riêng với các linh mục, cảm nghiệm này còn cụ thể hơn: chẳng hạn có bao giờ linh mục ngồi vào tòa giải tội mà mang lấy tư thế mình còn thấp hèn hơn cả các hối nhân tới xưng tội, hoặc tiến ra cử hành Thánh Lễ với cảm nghiệm Chúa lại cúi xuống rửa chân cho mình…, hoặc khi rước mình và máu thánh Chúa mà nghiệm thấy quá khủng khiếp vì được Chúa biến thành miếng ăn nuôi sống một con người tội lỗi và bất xứng như mình? Nhiều lần khi cho rước lễ tôi đã tận mắt chứng kiến việc Chúa đi vào các môi miệng, được trao vào các bàn tay mà đôi khi chính bản thân tôi còn thấy rờn rợn? Thế đấy, chính vì ‘để Thày rửa chân cho’ thường xuyên bị lãng quên mà bác ái rất ít khi thực sự là quên mình phục vụ, Thánh Lễ nặng về thờ phượng kính tôn hơn là “Người yêu thương họ đến cùng”, ‘Alter Christus’ mang nặng nội dung chức thánh địa vị hơn là ‘mục tử tự hiến’, “vào chung phần với Thầy” được cắt nghĩa là vào hưởng vinh quang thiên quốc hơn là tham dự vào tình yêu Thập Giá tự hủy của Đức Ki-tô; và còn nhiều điều khác nữa…

Bài học ‘rửa chân’ quả thật nghiêm trọng biết bao! Thế nhưng, thật đáng tiếc vì nó thường bị coi là một biểu tượng cá biệt, hơn là một diễn tả hoàn hảo mạc khải về tình yêu trao hiến phục vụ đích thực. Tệ hơn nữa, nhiều khi nó còn bị chính cộng đoàn tín hữu, khi cử hành nó, lại thu hẹp nó thành một nghi thức phụng vụ được cử hành trong Thánh Lễ ngày Thứ Năm Tuần Thánh… và rồi sau đó là kết thúc luôn, không còn được thực thi cách cụ thể trong cuộc sống đức tin của đời sống thường ngày!.Thật đang tiếc!

Lạy Chúa Giê-su khiêm hạ vì yêu thương, xin cho con biết để cho chính con được Chúa rửa chân cho mỗi khi tiến ra cử hành Thánh Lễ, để con cũng được ‘chung phần’ với tình yêu đến cùng của Thập Giá. Vinh quang Thập Giá chính là vinh quang của tự hủy, và phải được tỏ rạng nơi mọi linh mục của Chúa, bây giờ và luôn mãi. Xin cho con, trước khi dám ‘cùng chết với Chúa’, biết khiêm tốn chấp nhận để Chúa chết và tự hủy ra như không vì con và cho con, chỉ vì ý thức được rằng: chính vì thân phận tội lỗi yếu hèn của mình, mà Chúa đã làm điều đó. A-men

 

SUY NIỆM 2

 Chúa cúi xuống rửa chân

Lm Gioan Nguyễn Văn Ty SDB

             Hầu hết các nhà Thánh Kinh học đều chia sách Phúc âm của Gio-an thành bốn phần: lời tựa, sứ vụ của Đức Giê-su, giờ tôn vinh Vượt Qua, và đoạn kết; trong đó phần ba (từ chương 13 đến chương 20) là trung tâm và quan trọng nhất. Nếu phần hai mở đầu bằng lời kêu gọi sám hối và chịu phép rửa của Gio-an như điều kiện cần thiết để hiểu biết và đón nhận sứ điệp Tin Mừng, thì phần ba này mở đầu bằng hành vi Đức Giê-su cúi xuống rửa chân cho các môn đệ, cùng với các lời giải thích đi kèm, nói lên các điều kiện nòng cốt để thấu hiểu sự kiện Vượt Qua – trung tâm của Tin Mừng cứu độ. Do đó, nếu nắm bắt được ý nghĩa thâm sâu của hành động ngược đời này, ta sẽ có thể đón nhận Tin Mừng cách sâu sắc hơn.

            Không như các Phúc Âm Nhất Lãm, khi tường thuật bữa tiệc ly biệt, tác giả Gio-an không đề cập gì tới việc thiết lập bí tích Thánh Thể trong hành vi bẻ bánh. Trái lại ông tường thuật việc Chúa cúi xuống rửa chân: ‘Người bắt đầu rửa chân cho các môn đệ’. Thật tế thì ‘rửa chân’ không phải là một tập tục quá quen thuộc trong nhóm môn đệ của Giê-su; ngay cả việc rửa tay theo nghi thức trước bữa ăn cũng ít khi được các ông quan tâm nắm giữ (xem Mt 15). Thế cho nên khi hành động này lại xảy ra giữa bữa ăn, và do chính Đức Giê-su thực hiện, nên lại càng bộc lộ một điều gì rất khác thường; ‘Nên trong bữa ăn, Người đứng dậy, rời bàn ăn, cởi áo ngoài ra, và lấy khăn mà thắt lưng… Rồi đức Giê-su đổ nước vào chậu, bắt đầu rửa chân cho các môn đệ, và lấy khăn thắt lưng mà lau’. Gio-an đã mô tả biến cố tới từng chi tiết, từng hành động nhỏ nhặt nhất. Trong cuộc trao đổi với Phê-rô xoay quanh sự việc, có hai tư tưởng xem ra Đức Giê-su muốn nhấn mạnh, đó là:

  • ‘Thầy và Chúa’ mà cúi xuống rửa chân
  • Để mình được rửa chính là điều kiện thiết yếu để được chung phần với Thầy.

Tư tưởng thứ nhất đúng là không những khác thường mà còn là dị thường, xét theo nhiều góc độ. ‘Nhất tự vi sư, tôn sư trọng đạo!’. Nếu Đức Giê-su đã được tôn làm ‘Ráp-bi’, thời Người cũng đáng được mọi người tôn trọng xứng bậc thầy. Hơn nữa Người còn được các môn đệ tuyên xưng là Chúa, thì việc tôn sùng đó phải lớn biết là dường nào. Mô tả hành vi ‘Chúa và Thầy cúi xuống rửa chân’, Gio-an chỉ muốn nhấn mạnh trên điều được coi là biểu tượng của những gì sắp xảy ra trong cuộc Vượt Qua Thập Giá của Đức Giê-su. Trong khi các sách Tin Mừng khác coi việc Bẻ Bánh (Fractio Panis) diễn tả nội dung sâu xa nhất của hy tế Thập giá, thì Gio-an lại dùng hành vi rửa chân để nói lên cùng một nội dung đó. Trong Thánh Thể, không phải việc Đức Ki-tô hiện diện trong hình bánh và rượu để được thờ lạy kính tôn là nội dung chính, mà là việc Người đồng hóa mình với chiếc bánh bị bẻ ra, với Con Chiên Vượt Qua được mọi người xẻ thịt ăn. Tương tự, qua hành vi rửa chân cho các môn đệ, Gio-an hầu như muốn nhấn mạnh cùng một tư tưởng như Phao-lô dạy sau này: ‘Thầy và Chúa’ đã tự hủy mình ra như không (kenosis), mang lấy kiếp tôi tớ hầu cứu độ loài người (xem Pl 2,7 và Mt 20, 28). Trong quá khứ, do tranh luận thần học nhất là với các anh em Tin Lành, thật không may người ta đã quá nhấn mạnh trên việc Chúa hiện diện thật trong bánh và rượu, và để nhấn trên sự hiện diện thật đó, người ta đã kêu gọi tín hữu thờ lạy và suy tôn cho thật xứng đáng. Điều này phải chăng phần nào đi ngược lại ý đồ của việc Chúa ‘rửa chân’, điều buộc ta phải lưu ý tới việc Người hạ mình và tử hủy nhiều hơn chăng? Xét cho cùng phải chăng Thánh Thể cũng chính là một Giê-su hạ mình tự hủy để có thể trao ban trọn con người mình (chứ không phải để được suy tôn, cho dầu Người có xứng đáng với việc đó; Người không đến để được hầu hạ nhưng hầu hạ và hiến mình!)

Nếu Thầy không rửa chân cho anh, anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy”. Trả lời cho sự khước từ rất chính đáng của Phê-rô, Đức Giê-su xác định một qui luật căn bản mà mọi người môn đệ chân chính điều phải nắm lòng, đó là ai không để cho ‘Thầy và Chúa’ rửa chân cho, người đó sẽ không thể đón nhận ơn cứu độ Thập Giá. Để cho mình được rửa chân có nghĩa là chân nhận mình không hoàn toàn trong sạch: ‘Về phần anh em, anh em đã sạch, nhưng không phải tất cả đâu’. Và Đức Giê-su không chỉ rửa chân cho Phê-rô, cho Gio-an, mà còn cho cả Giu-đa và tất cả các tông đồ khác nữa. Mọi người Công Giáo chúng ta đều hiểu rằng: trước mặt Thiên Chúa chẳng có ai là hoàn toàn trong sạch, là thánh thiện cả; tất cả mọi người, không trừ một ai, đều cần tới ơn cứu độ của Thiên Chúa từ nhân. Biết như thế, nhưng thường khi ta lại quan tâm nhiều tới việc làm sao cho mình được xứng đáng với Chúa (khi rước lễ chẳng hạn), hơn là khiêm tốn đón nhận lòng thương xót thứ tha của Người.

Thế thì bài học ‘rửa chân’ cần được mỗi Ki-tô hữu chúng ta tiếp tục học hoài hoài trong suốt cuộc sống!

Lạy Thầy và Chúa của con, giống như Phê-rô và các môn đệ, con thích tung hô Chúa uy linh cao cả hơn là để Chúa rửa chân cho. Xin hãy dạy cho con hiểu rằng: con đường vững chắc nhất để được chung phần với Chúa sẽ không phải là nỗ lực làm sao cho mình được thật trong sạch thánh thiện, nhưng là khiêm tốn nhìn nhận mình ‘chưa sạch tất cả đâu’ và vẫn cần liên tục được Chúa rửa chân cho hơn bất cứ ai khác. A-men

 

Suy niệm 3

Sứ điệp Chúa Giêsu mang đến cho chúng ta là sứ điệp của tình yêu. Tình yêu đó đòi hỏi con người phải dấn thân phục vụ và làm chứng tá. Trong Tin Mững hôm nay, Chúa Giêsu đã nêu gương cho chúng ta trong việc sống tình yêu đích thực – tình yêu khiêm nhường phục vụ anh em: Ngài đã cúi xuống để rửa chân cho các môn đệ của mình. Đây là một hành động rất cụ thể và đầy khiêm tốn của Chúa Giêsu. Hành động này nói cho chúng ta biết rõ rằng: tình yêu của chúng ta là tình yêu phục vụ, một tình yêu rất cụ thể trong đời sống.

Chúng ta tự hỏi: sao Chúa Giêsu không thực hiện việc rửa chân cho các môn đệ của mình vào một thời điểm khác mà lại thực hiện vào bữa ăn cuối cùng này? Theo tôi, việc thực hiện cử chỉ yêu thương trong dịp gặp gỡ cuối cùng này cho thấy tầm quan trọng của tình yêu phục vụ: tình yêu phục vụ là đỉnh cao của đời sống người Kitô hữu. Thật vậy, tôi thiết nghĩ những hành vi thời phượng Thiên Chúa, những lời kinh, những thánh lễ của chúng ta chỉ thực sự có ý nghĩa nếu chúng ta sống một đời sống chứng tá của yêu thương phục vụ như Chúa Giêsu đã làm.

Lạy Chúa, con được học biết về tình yêu của Chúa rất nhiều, con có thể nói về yêu thương rất nhiều nhưng nhiều khi con chẳng diễn tả tình yêu qua hành động. Xin Chúa cho con biết diễn tả tình yêu Chúa trong những hành động cụ thể của đời sống, nhờ đó mọi người có thể nhận biết về tình yêu của Ngài.

Giuse Trần Văn Lịch SDB

Từ khoá:

Bài viết liên quan Suy niệm Hằng Ngày

THỨ BẢY TUẦN THÁNH
THỨ SÁU TUẦN THÁNH
THỨ NĂM TUẦN THÁNH
THỨ TƯ TUẦN THÁNH
THỨ BA TUẦN THÁNH
THỨ HAI TUẦN THÁNH